Grammar Programme · 7-dars · A1

Past Simple

O‘tmishda sodir bo‘lib tugagan voqealar, holatlar va odatlar haqida gapirishni o‘rganing.

Dars maqsadlari

Dars oxirida nimalarni qila olasiz?

  • tugagan o‘tmish voqeasini V2 bilan aytasiz;
  • did/didn’t + V1 bilan savol va inkor tuzasiz;
  • was/were shakllarini to‘g‘ri tanlaysiz;
  • used to + V1 bilan hozir yo‘q eski odatni aytasiz;
  • asosiy vaqt ifodalari va irregular V2 shakllarini qo‘llaysiz.

1 · Meaning — ma’no

Past Simple o‘tmishda ma’lum vaqtda sodir bo‘lgan va tugagan ish yoki holatni bildiradi.

Tugagan voqeaI called Ali yesterday.

Men kecha Aliga qo‘ng‘iroq qildim.

Ketma-ket voqealarHe opened the door, entered and sat down.

Harakatlar birin-ketin tugadi.

O‘tmishdagi holatShe knew the answer.

U javobni bilardi.

O‘tmishdagi odatWe played chess every evening.

Biz har oqshom shaxmat o‘ynardik.

Vaqt ko‘rsatkichlari

yesterday, last night/week/year, two hours ago, in 2020, on Monday, the other day. Ago miqdordan keyin: three days ago.

2 · Affirmative

Darak gapda barcha egalar bilan fe’lning V2 shakli ishlatiladi.

QolipSUBJECT + V2
Regular verbwork → worked

Odatda -ed qo‘shiladi.

Irregular verbgo → went

Maxsus V2 shakli yodlanadi.

She wrote a letter.Write → wrote.
They bought a book.Buy → bought.

Noto‘g‘ri fe’l

I goed.I went. Noto‘g‘ri fe’lga shunchaki -ed qo‘shilmaydi.

3 · Adding -ed

Fe’l oxiriga qarab imlo va talaffuz o‘zgaradi.

+ edwork → worked
-e + dlive → lived
undosh + y → iedstudy → studied
unli + y + edplay → played
undosh takrorlanadistop → stopped
w, x, y takrorlanmaydisnowed, fixed, played
TalaffuzMisollar
/t/worked, watched, laughed
/d/played, cleaned, lived
/ɪd/wanted, needed, visited

4 · Negative and questions

Did o‘tgan zamonni ko‘rsatadi, shuning uchun undan keyin asosiy fe’l V1 bo‘ladi.

InkorS + DID NOT / DIDN’T + V1
So‘roqDID + S + V1?
Wh-so‘roqWH-WORD + DID + S + V1?
She didn’t go home.Didn’t dan keyin go.
Did you finish?Did dan keyin finish.
Where did they go?Wh + did + subject + V1.

Ko‘p uchraydigan xato

Did you went?Did you go? · He didn’t wrote.He didn’t write.

Who ega bo‘lsa

Who called you? — who ega, did kerak emas. Ammo: Who did you call?

Tezkor tekshiruv: Did she wrote? gapini tuzating.

Did she write?

Did o‘tgan zamonni bildiradi; undan keyin fe’l V1 shakliga qaytadi.

5 · Was and were

Be fe’li did bilan ishlatilmaydi.

EgaDarakInkorSo‘roq
I/he/she/itwaswasn’tWas...?
you/we/theywereweren’tWere...?
He was at home.Was he at home?
They weren’t busy.Were they busy?

Xato

Did she be tired?Was she tired?

6 · Used to

Used to + V1 oldin muntazam bo‘lgan, lekin hozir odatda yo‘q odat yoki holatni bildiradi.

DarakS + USED TO + V1
Inkor / so‘roqDIDN’T USE TO + V1 · DID + S + USE TO + V1?
I used to play tennis.Oldin o‘ynardim.
She used to live in Urgench.Oldin u yerda yashardi.
Did he use to smoke?Did dan keyin use.

Would

Would takrorlangan o‘tgan harakatlar uchun mumkin, lekin holatlar uchun emas: used to live, used to be shy.

7 · Past time expressions

Tugagan vaqtni bildiruvchi iboralar Past Simple bilan tabiiy keladi.

Vaqt ifodasiMisolTarjima
yesterdayI called her yesterday.Men unga kecha qo‘ng‘iroq qildim.
last week/yearWe moved last year.Biz o‘tgan yili ko‘chdik.
two days agoHe arrived two days ago.U ikki kun oldin keldi.
in 2024 / on MondayThey met in 2024.Ular 2024-yilda uchrashdi.

Ago o‘rni

ago two days emas, two days ago. Miqdor va vaqt birligi ago dan oldin keladi.

Tezkor tekshiruv: “uch hafta oldin” qanday aytiladi?

three weeks ago

Son + vaqt birligi + ago tartibi ishlatiladi.

8 · Subject and object questions

Who ega bo‘lsa did ishlatilmaydi; object haqida so‘ralsa did kerak.

Who = subjectWho called you?

Kim sizga qo‘ng‘iroq qildi? Who ishni bajargan, did yo‘q.

Who = objectWho did you call?

Siz kimga qo‘ng‘iroq qildingiz? You ega, shuning uchun did bor.

Tekshirish usuli

Savoldagi who o‘rniga Ali qo‘ying. Ali called you bo‘lsa subject question; You called Ali bo‘lsa object question.

Tezkor tekshiruv: “Kim xat yozdi?” qanday so‘raladi?

Who wrote the letter?

Who ishni bajargan ega bo‘lgani uchun did ishlatilmaydi; write V2 — wrote bo‘ladi.

9 · Essential irregular verbs

Eng kerakli V2 shakllarni gaplarda yodlang.

V1V2V1V2
bewas/weregowent
buyboughtcomecame
dodideatate
getgotgivegave
knowknewmeetmet
seesawtaketook
thinkthoughtwritewrote

O‘rganish usuli

Kuniga 8–10 ta fe’l tanlang va V2 bilan shaxsiy gap tuzing: I went..., I bought..., I saw...

Dars xulosasi

Faoliyatlardan oldin yodda tuting.

  • Darak: S + V2.
  • Inkor: didn’t + V1.
  • So‘roq: Did + S + V1?
  • Be bilan was/were; did ishlatilmaydi.
  • Oldingi odat: used to + V1.
  • Who ega bo‘lsa did ishlatilmaydi.

Mashq va testga tayyormisiz?

  • Regular va asosiy irregular V2 shakllarini taniyman.
  • Did/didn’t dan keyin V1 ishlataman.
  • Was/were bilan oddiy fe’l gapini farqlay olaman.
  • Yesterday, last va ago iboralarini to‘g‘ri joylashtiraman.

Endi bilimingizni tekshiring

Dars tugadi. Keyingi qadamni tanlang.

Mashq va test faqat tegishli tugmani bosganingizdan keyin ochiladi.