Dars maqsadlari
Dars oxirida nimalarni qila olasiz?
- am/is/are + V-ing bilan hozirgi va vaqtinchalik ishlarni aytasiz;
- darak, inkor, yes/no va wh-savollar tuzasiz;
- V-ing imlo qoidalarini qo‘llaysiz;
- Present Simple va Present Continuous’ni ma’noga ko‘ra farqlaysiz;
- asosiy stative verblarni Continuous’da noto‘g‘ri ishlatmaslikni bilasiz.
1 · Meaning — ma’no
Present Continuous hozir, shu vaqt atrofida yoki vaqtincha davom etayotgan ishni bildiradi.
Men hozir o‘qiyapman.
U shu kunlarda kitob yozmoqda.
Biz vaqtincha mehmonxonada turibmiz.
Ingliz tilingiz yaxshilanmoqda.
Ikki qism zarur
I reading. → I am reading. · She is read. → She is reading.
2 · Am, is or are?
Yordamchi fe’l egaga mos bo‘lishi kerak.
| Ega | Yordamchi | Misol |
|---|---|---|
| I | am | I am working. |
| he / she / it / birlikdagi ot | is | Aziza is studying. |
| you / we / they / ko‘plikdagi ot | are | The students are listening. |
Am not
Standart shakl I’m not working. I amn’t ishlatilmaydi.
3 · Three sentence forms
Darak, inkor va so‘roq gapda yordamchi fe’lning o‘rniga qarang.
| Darak | Inkor | So‘roq va javob |
|---|---|---|
| She is working. | She isn’t working. | Is she working? Yes, she is. |
| They are coming. | They aren’t coming. | Are they coming? No, they aren’t. |
| I am joking. | I’m not joking. | Am I joking? Yes, you are. |
Tezkor tekshiruv: They working now gapini tuzating.
They are working now.
Continuous gapda egaga mos am/is/are va V-ing ikkalasi ham zarur.
4 · Wh-questions
Wh-so‘z yordamchi fe’ldan oldin keladi.
So‘roq-inkor
Isn’t she coming? Aren’t they listening? hayrat, shikoyat yoki tasdiq kutishni bildirishi mumkin. I bilan standart shakl: Am I not...?
5 · Adding -ing
Fe’l oxiriga qarab imlo o‘zgaradi.
Ko‘p uchraydigan xato
writeing → writing · runing → running · lieing → lying
Tezkor tekshiruv: run va write fe’llarining V-ing shakli nima?
running; writing
Run oxirgi undoshni takrorlaydi; write oxiridagi jim e ni tushiradi.
6 · Main uses
Harakat aynan shu soniyada yoki hozirgi davr ichida davom etishi mumkin.
Vaqt ko‘rsatkichlari
now, right now, at the moment, currently, these days, this week, Look!, Listen!, still. Still yordamchidan keyin keladi: She is still sleeping.
7 · Change and complaint
Jarayonning o‘zgarishi va hissiy shikoyat ham ifodalanadi.
Ingliz tilim yaxshilanib bormoqda.
Ob-havo iliqlashmoqda.
Oddiy fakt.
Bu holat gapiruvchini bezovta qiladi.
8 · Future arrangement
Vaqti yoki joyi kelishilgan aniq reja uchun ham ishlatiladi.
Aniq kelishuv yoki oddiy niyat?
Aniq kelishuv: We are meeting at three. Oddiy niyat: We are going to buy a TV.
9 · Present Simple or Continuous?
Odat bilan hozirgi yoki vaqtinchalik ishni ajrating.
| Present Simple | Present Continuous |
|---|---|
| odat yoki doimiy fakt | hozirgi yoki vaqtinchalik ish |
| I work at a school. | I am working from home this week. |
| She usually walks to work. | She is taking a taxi today. |
| do/does bilan savol | am/is/are bilan savol |
Ma’no farqi
What do you do? — Kasbingiz nima? · What are you doing? — Hozir nima qilyapsiz?
Tezkor tekshiruv: “Bu hafta uyda ishlayapman” qaysi zamonda?
I am working at home this week.
This week vaqtinchalik vaziyatni bildiradi, shuning uchun Present Continuous.
10 · Stative verbs — holat fe’llari
Holat, fikr, hissiyot, egalik yoki sezgini bildirgan fe’llar odatda Continuous’da kelmaydi.
| Holat — Simple | Harakat — Continuous |
|---|---|
| I think he is right. | I’m thinking about it. |
| She has a car. | She is having lunch. |
| I see a bird. | I’m seeing the doctor. |
| The soup tastes good. | The chef is tasting it. |
Ma’noni tekshiring
I am knowing the answer. → I know the answer. Ammo I’m thinking yoki is having lunch harakat ma’nosida to‘g‘ri.
Dars xulosasi
Faoliyatlardan oldin yodda tuting.
- Darak: subject + am/is/are + V-ing.
- Inkor: am/is/are + not + V-ing.
- So‘roqda yordamchi fe’l egadan oldinga chiqadi.
- Zamon hozirgi, vaqtinchalik va o‘zgarayotgan ishlar uchun.
- Aniq kelishilgan kelajak rejasi uchun ham ishlatiladi.
- Holat fe’llari odatda Simple’da keladi.
Mashq va testga tayyormisiz?
- Egaga mos am/is/are ni tanlay olaman.
- V-ing shaklini to‘g‘ri yoza olaman.
- Simple va Continuous ma’nosini farqlay olaman.
- Know, want va need kabi holat fe’llarini taniyman.
Endi bilimingizni tekshiring
Dars tugadi. Keyingi qadamni tanlang.
Mashq va test faqat tegishli tugmani bosganingizdan keyin ochiladi.